imitations of bánh tráng trộn in Hanoi.

Gọi là ‘imitations’ chứ không phải ‘bánh tráng trộn ở Hà Nội’ là vì bánh tráng này do người Hà Nội làm, không phải bánh tráng trộn mang từ Sài Gòn ra. Không biết người bán bánh tráng trộn Hà Nội lấy công thức ở đâu, tự mày mò ra hay do chính người Sài Gòn nào đó bí mật truyền dạy, nhưng lí do bánh tráng trộn ở Hà Nội trên tiêu đề chỉ  gọi là ‘imitations’ thôi chủ yếu là do hương vị của những phiên bản Hà Nội không giống với vị bánh tráng trộn Sài Gòn.

Bánh tráng trộn Sài Gòn giản dị thôi. Bán đầy vỉa hè con phố Đinh Tiên Hoàng, trước cổng trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, lác đác trên đường Nguyễn Thị Minh Khai túm tụm quanh hồ Con Rùa vào mỗi buổi chiều hay một xe bánh tráng trộn cạnh chợ đồ si Bàn Cờ ở quận 10. Giản dị còn là bởi vì, hình như những người bán bánh tráng trộn chẳng có ý cạnh tranh với nhau, họ bán một túi bánh tráng trộn giá 10 ngàn, đâu cũng thế. Kể cả cùng một con phố hay trên các con phố khác nhau, cả thành phố Sài Gòn ấy tự bảo với nhau bánh tráng trộn chỉ bán giá 10 ngàn thôi. Và bánh tráng trộn thì được đựng trong một bọc nilon với hai que nhỏ làm đũa gắp. Ai nói mất vệ sinh chứ người Sài Gòn sẽ trả lời “dơ chi dơ, ăn riết rồi à có sao đâu!”. Và nếu có khác, giữa các hàng bánh tráng trộn với nhau, thì khác về cách mỗi cô sẽ có một cách trộn khác nhau. Người thì trộn trong một chậu nhựa, rồi mới cẩn thận gói vào trong bọc nilon, người thì đổ hết nguyên liệu vào trong bọc nilon rồi xoay vần cái bọc, người thì sẽ để nguyên các nguyên liệu riêng rẽ, người mua tự trộn. Nếu như mỗi bọc bánh tráng trộn khác nhau chỉ ở cách trộn, chứng tỏ mỗi người trộn bánh tráng sẽ có quan niệm về thế nào là ngon của bánh tráng một kiểu. Tôi đã từng có ý định đi ăn toàn bộ các hàng bánh tráng trộn Sài Gòn và làm một nghiên cứu hay báo cáo gì đó về bánh tráng trộn. Nhưng chưa kịp làm thì đã hết 2 tuần ở Sài Gòn, trở về Hà Nội.

Dạo gần đây ẩm thực đường phố Hà Nội có thêm hương vị mới là cà phê take-away và bánh tráng trộn Sài Gòn. Nghe bánh tráng trộn Sài Gòn thật thích quá, hóa ra không ít người thích gọi Sài Gòn là ‘Sài Gòn’ chứ không phải Thành phố mang tên Người, thành phố Hồ Chí Minh. (Hay chỉ vì TPHCM sẽ tốn nhiều diện tích biển cửa hàng hơn?). Cũng kì lạ, chẳng phải Sài Gòn lúc nào cũng có cà phê take-away đấy sao? Là cà phê vỉa hè, giá 8 ngàn đến 10 ngàn, ngọt tan trong miệng. Người mua dừng xe bên vỉa hè, í ới gọi vào trong, liền được phục vụ ngay. Còn bánh tráng trộn thì mới xuất hiện mấy tháng gần đây. Đầu tiên là ở trong ngõ trường THCS Nguyễn Trường Tộ. Sau đó là Hàng Trống, Lý Quốc Sư, rồi bánh tráng nướng Hàng Tre. Về Hà Nội rồi thấy nhớ Sài Gòn, nhớ cả cái thời trước khi đi Sài Gòn ăn bánh tráng trộn liên tùng tục để lên tinh thần Nam tiến. Thế mà ăn bánh tráng trộn Hà Nội cũng khác.

Hôm nay để viết bài cảm nhận này, tôi đi ăn 3 chỗ bánh tráng trộn khác nhau. Để nhận ra: thứ nhất là, bánh tráng trộn Hà Nội không giản dị lắm. Biểu hiện ở những điểm này. Bánh tráng trộn Hà Nội được bán với giá chung là 20 nghìn, mắc gấp đôi bánh tráng Sài Gòn. Đặc biệt bánh tráng nướng Hà Nội được bán với giá 25 nghìn. Bánh tráng trộn Hà Nội hầu hết được đựng trong một hộp nilon khá bắt mắt và có vẻ vệ sinh. Thậm chí có một nơi bán bánh tráng trộn còn đựng vào trong hộp nilon đặc đựng cơm hộp. Và thay vì ăn bằng ai que xiên nhỏ, nhọn một đầu, bánh tráng trộn Hà Nội bán kèm với một đôi đũa gỗ thường dùng với cơm hộp. Thậm chí bánh tráng Hàng Tre đựng trong túi giấy recycled? Có một túi nilon nhỏ đựng nước chấm? Có phải mấy thứ vỏ đựng cầu kì này khiến giá bánh tráng Hà Nội đắt gấp đôi? Thứ hai là trứng trong bánh tráng trộn Hà Nội rất hay được cắt ra làm đôi. Hẳn là với nhiều người, điều này cũng không ảnh hưởng gì nhiều lắm đến vị của bánh tráng trộn. Nhưng với cá nhân người viết, tôi mặc định một điều nhỏ về các món ăn ở Sài Gòn – món nào cũng dành cho người ăn một sự đáng yêu từ bên trong, một của trứng cút trắng bóc tròn trĩnh. Ăn bánh giò ở Sài Gòn, ăn đến nhân cũng bất ngờ vì có một quả trứng cút bên trong (bánh giò Hà Nội không có trứng!). Ăn bánh tráng trộn có trứng, khỏi nói. Ăn mỳ quảng cũng lấp ló quả trứng con xíu. Thế nên việc xuất hiện của trứng chim cút lại bị cắt làm đôi ở bánh tráng trộn Hà Nội khiến món ăn mất đi món quà nó vốn dành cho thực khách.

Nhớ lại, anh Giang – người cứ dẫn hết người này người khác trong đoàn đi khám phá Sài Gòn, từng bảo, “Ăn đồ ăn Sài Gòn phải vào hẻm! Ở đấy là nơi các bà các mẹ nội trợ nấu, ngon vị gia đình!”. Điều này có vẻ khá đúng đối với bánh tráng trộn Hà Nội thì phải. Ăn bánh tráng trộn trong ngõ trước cổng trường THCS Nguyễn Trường Tộ ngon hơn ăn ở vỉa hè Hàng Tre, nơi các bạn trẻ vẫn thường ghé để chụp ảnh instagram và check-in.

Mâu thuẫn ở một chỗ, khi nhìn rộng hơn ra các món ăn ‘nhập cư’ từ một vùng miền khác, Huế – bún bò Huế, Hàn Quốc – kimchi, tobokki, Nhật – sushi, các món ăn khi du nhập vào Việt Nam có xu hướng cấu thành đúng như giá gốc từ vùng miền đó hoặc cấu thành giá phù hợp với túi tiền người Việt, tức là rẻ hơn so với giá món ăn bản địa. Giả sử như trên phố Nguyễn Tuân có quán “Đồ ăn Hàn Quốc giá Việt Nam”. Ấy vậy sao bánh tráng trộn, một món ăn vỉa hè giá đường phố, du nhập vào Hà Nội lại bán mắc gấp đôi? Một giả thiết đặt ra là bánh tráng trộn Hà Nội cũng đang theo quy luật xu thế của thị trường trẻ. Cứ cái gì mới thì người trẻ sẽ muốn thử, đua nhau thử, thử bằng mọi giá nên giá thành lúc ấy tha hồ tăng giảm. Đợi đến lúc người Hà Nội quen với bánh tráng trộn, ăn bánh tráng trộn như ăn bò bía ngọt, thì có khi giá sẽ lại đồng nhất 10 ngàn?

Từ giờ đến lúc bánh tráng trộn trở nên giản dị hơn ở Hà Nội, thực khách yêu quí Sài Gòn, nhớ nhung Sài Gòn hãy cứ chấp nhận phiên bản Hà Nội của món ăn này. Và hãy thử ăn bánh tráng trộn trong tiết trời thu sắp vào đông của Hà Nội, trải nghiệm khiến bạn mơ hồ nhận ra mình đang ở hai đầu Bắc Nam của Tổ quốc!

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s