Tình dục trong truyền thông

(1/4/2013. Kỳ 2. Lý luận báo chí truyền thông đại cương)

Dường như, đọc báo mạng bây giờ, ngày nào không có “lộ hàng” thì ngày đó chắc mạng Internet Việt Nam gặp sự cố, các báo không đẩy tin bài lên được. Tìm kiếm trên Google, với từ “lộ hàng” chỉ trong vòng 0.29 giây đã có khoảng 115.300.000 kết quả, từ “ngực khủng” có 11.400.000 kết quả. Còn từ “hở mông” thì có khoảng 3.850.000.000 kết quả, với từ “tình dục” cho khoảng 2.570.000 kết quả.

Nhìn rộng ra bối cảnh toàn xã hội, có hay chăng Việt Nam đang trải qua một cuộc cách mạng tình dục thầm lặng như Grant McCool của Reuters viết – “Một cô gái sống với bạn trai nhưng giấu gia đình, những thiếu nữ viết blog về tình yêu và các đôi trai gái tìm nhưng góc kín trong công viên khi đêm xuống.”

Câu hỏi đặt ra là, sự xuất hiện đều đặn và tần suất ngày càng cao của chủđề tình dục trên các phương tiện truyền thông, đặc biệt là báo điện tử, có phải dấu hiệu của sự lệch lạc vềđạo đức? Hay đơn giản đó là một bước chuyển trong nhận thức của công chúng nói riêng và con người xã hội nói chung? Ởđây tôi xin không bàn đến những hiện tượng nổi bật như Hoàng Thuỳ Linh là khởi điểm, tiếp đến là Thuỷ Top, hay Ngọc Trinh, Phương Trinh. Tôi xin được lùi lại để giải thích xu hướng công khai tình dục trong lịch sử, cụ thể hơn là về Cuộc cách mạng tình dục vào những năm 1960 của thế kỉ trước.

Tại sao chúng ta lại thích đọc, có nhu cầu muốn biết, về tình dục qua phương tiện trung gian là báo chí? Sự công khai của yếu tố tình dục trên truyền thông bắt đầu từ khi nào và như thế nào?

Trong thập kỉ 60 và 70 của thế kỉ trước, tại nhiều nước phát triển phương Tây, đặc biệt là Mỹ và Anh đã diễn ra một cuộc cách mạng tình dục thực sựđem lại những thay đổi quan trọng trong hành vi và quan niệm tình dục của thế giới.

Đầu tiên phải kể tới Sigmund Freud (1856 – 1939) nguyên là một bác sĩ về thần kinh và tâm lý người Áo, là người đặt nền móng và phát triển lĩnh vực nghiên cứu phân tâm học – một trong các thành tựu của ông là cho thấy mối liên hệ giữa mọi cách ứng xử và tập tính của con người và libido (dục tính). Những gì được nói về giới tính, vốn cho tới bấy giờ luôn được rào đón với dè dặt và bẽn lẽn, hạn chếở lãnh vực điều trị tâm lý thì dần dà trở thành một chủđề thảo luận công khai, làm dấy lên cả một loạt các nghiên cứu, bài viết đủ loại và những yêu sách chính trị. Thú vị là người cháu ruột của Sigmund Freud, Edward Bernays hay chính là cha đẻ của ngành Quan hệ công chúng cũng đã áp dụng rất thành công phân tâm học của chú mình để sáng tạo nên chiến dịch PR nổi tiếng “Ngọn đuốc tự do” cho American Tobacco Company với hình ảnh biểu tượng phụ nữ hút thuốc lá, với thông điệp bình đẳng giới và nữ quyền lan toả mạnh mẽ tại Mỹ thời bấy giờ. Cũng nhờ vào khả năng trời phú về quan hệ công chúng, Bernays cũng chịu không ít chỉ trích về hành vi cổ xuý hút thuốc và phá vỡ quan niệm truyền thống có trước đó coi “phụ nữ hút thuốc là những người suy đồi hoặc là gái mại dâm”.

Đường lối chính trị cũng liên quan một cách phức tạp đến nhiều vấn đề tình dục. Trong cuộc đấu tranh vì bình đẳng nam nữ, hay được biết đến vào những năm 60 là làn sóng nữ quyền thứ 3 bùng nổ vào thời kì Chiến tranh thế giới thứ 2, khi người phụ nữở nhà lao động sản xuất để người đàn ông ra chiến trường. Khi này, phụ nữđòi quyền được phá thai, được tự do lựa chọn, được làm chủ bản thân, được trả lương công bằng với nam giới. Những người tình dục đồng giới đã không còn là đối tượng bêu xấu nữa mà đòi nhiều quyền lợi trước đây chỉ dành cho tình dục dị giới. Nam nữ sống chung với nhau không kết hôn. Vị thành niên được quyền có đời sống tình dục với bất kì ai mình ưng thuận.

Cùng với Freud là sự phát triển và y học với các phương pháp tránh thai có chất lượng tốt hơn, chẳng hạn như bao cao su cho đàn ông và thuốc tránh thai cho phụ nữ. Tình dục trước hôn nhân được chấp nhận và các phụ nữ nếu lỡ có thai thì dễ dàng phá đi, vì thếđã dẫn đến một giai đoạn được gọi là tình dục bừa bãi, suy đồi, chỉ chạy theo chủ nghĩa khoái lạc.

Tôi xin được xếp những tác động làm nảy sinh cuộc cách mạng tình dục kể trên là những tác động về xã hội. Về truyền thông cũng có những tác động trực tiếp tới cuộc cách mạng này.

Đầu thế kỉ 20 điện ảnh và truyền hình phát triển và nhanh chóng trở thành một phương tiện phổ thông quảng bá những hình ảnh khêu gợi. Nhiều nữ diễn viên có tên tuổi trong ngành giải trí không chỉ trở thành những ngôi sao mà còn là thần tượng của giới trẻ. Chẳng hạn như Marilyn Monroe, Brigitte Bardot, Jane Fonda, Sophia Loren, Madonna. Trong thập kỉ 50, ngôi sao nhạc Rock Elvis Presley đã đem đến cho công chúng phong cách biểu diễn gợi cảm, và cả gợi dục, thực sự trở thành một tác động quan trọng làm thanh niên mất sự kiềm chế và châm ngòi cho sự nổi loạn của giới trẻ trong thập kỷ 50 và 60. Hoặc nhóm nhạc The Beatles của Anh cũng tạo ra làn sóng hâm mộ trên thế giới do kiểu tóc dài và trang phục thời thượng. Cũng thời kì này, ở Mỹđã ra đời một kiểu “văn hoá chống đối” của hàng trăm nghìn thanh niên theo lối sống hippies, công khai tuyên bố “làm tình chứ không chiến tranh”, cổ vũ cho quyền lực tình yêu và tự do, ca ngợi vẻđẹp của tình dục để phản đối cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Âm nhạc thời kì này mang đậm sắc thái tình dục, thậm chí đến mức thô tục và hạ thấp phẩm giá người phụ nữ.

Đặc biệt, tôi xin lưu tâm đến sự ra đời của “báo đồng xu” mà khởi đầu là báo The Sun bởi Benjamin Day đã làm thay đổi cục diện của báo chí thế giới. Báo đồng xu thay vì hướng tới tầng lớp trí thức, văn hoá cao thì hướng tới tầng lớp lao động, người nhập cư – đối tượng dân cư ngày càng đông trong xã hội Mỹ bấy giờ. Cùng với thay đổi vềđối tượng, báo đồng xu vừa phổ biến vừa có sự thay đổi về nội dung và cách tiếp cận vấn đề. Báo đồng xu chủ yếu khai thác các vấn đề nhỏ nhặt, hàng ngày hay những vụ án li kì và nói về những vấn đềđó theo kiểu gây shock, giật gân. Loạt bài báo giật gân nhất được cho là loạt bài về Helen Jewett – cô gái bán thuốc là và bán dâm tại thành phố New York. Tất cả những gì mà báo đồng xu khai thác là mọi chi tiết về vụ điều tra cái chết của cô gái này cũng nhưđời tư của cô. Toà soạn dùng mọi cách để thoả mãn nhu cầu về cảm giác giật gân của công chúng.

Với sự hợp tác của mạng Internet, báo đồng xu chuyển hoá thành báo lá cải nhan nhản những chuyện phiếm về hành vi tình dục không thể kiểm soát. Chuyện phiếm trên mạng (chat) cũng như chuyện quấy rối tình dục trên điện thoại cũng chỉ là những bước hụt không thể tránh khỏi của cuộc cách mạng tình dục.

Nhờ có sự gợi ý của cô Hương trong khi nhận xét nhóm trước làm vềđề tài này, chúng tôi đã chọn cách tiếp cận “3S Shock sex sến” một cách bình tĩnh, bao quát và bớt giật gân hơn. Tình dục trên truyền thông đã và vẫn đang tồn tại, thậm chí đó là bước phát triển văn hoá cần có. Việc hiểu và chấp nhận sự tồn tại này thay vì gán cho nó mác “lệch lạc” và cố gắng chối bỏ sự quan tâm này là không cần thiết. Điều cần làm khi đứng trước tình trạng hiện tại là tránh lạm dụng và tìm cách kiểm soát để tình dục trên phương tiện truyền thông đại chúng trở nên tích cực với ưu thế là tuyên truyền, giáo dục, nâng cao kiến thức cho công chúng về hành vi và an toàn tình dục.

__________________________

Tài liệu tham khảo:

1. Hà Thuỷ Nguyên (2014). Cuộc Cách mạng tình dục. http://bookhunterclub.com/cuoc-cach-mang-tinh-duc/.

2. Hoàng Bá Thịnh (2012). Một số vấn đề giới và tình dục trên báo chí ở Việt Nam đầu thế kỉ XXI. http://lib.ussh.vnu.edu.vn/jspui/bitstream/123456789/2038/1/52.pdf.

3. Rich Biel. The Rise of Penny Newspapers and their influence on Mass Media. http://blogs.ubc.ca/etec540sept09/2009/10/19/the-rise-of-penny-newspapers-and-their-influence-on-mass-media/.

Advertisements

2 Comments

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s