Nghĩ ngợi

1. Hôm qua mình nói với Vy về nhiều thứ, trong đó có inner life, có cuộc sống mình không chọn nhưng vẫn tiếp diễn, có thể là vì trauma hoặc là sự không có tự do lựa chọn. Mình nhận ra là vẻ đẹp của Vy không ở những gì mình nhìn thấy, nó giống một vùng biển đủ rộng để mình được bơi lội trong đó mà không phải để tâm bao giờ sẽ chạm bờ. Mênh mang nhưng cũng vô cùng mãnh liệt và dữ dội.

Người ta xây dựng inner life của mình như thế nào?

2. Mình đang ở một thời điểm khá là critical với bản thân. Lúc nào mình cũng để mình deeply immersed trong một cái gì, và khi một điều không như dự định xảy ra. Mình không kịp phản ứng. Và vỡ vụn. Như bây giờ, mẹ và Phong sắp chuyển đi, mình sắp ở một mình với 7 đứa interns của AIESEC, Vy sắp chuyển ra Hà Nội, ASOD thì kết thúc và mình chuẩn bị chia tay những anh chị ấy và những người bạn ấy, chuẩn bị lại làm việc với những người cũ ở Tuổi Trẻ, tiếp tục quay lại với M2R và SEALNet.

Mình không biết phải đón đợi điều gì. Thành thật mà nói, mình đã sẵn sàng đâu.

3. Mình không thực sự tự tin vào những điều mình biết cho lắm, có thể vì mình nhận ra, mình chẳng biết nhiều như mình tưởng. Những gì mình học và xây dựng cũng chẳng hề có hệ thống lớp lang. Mình không biết đó là cảm xúc tốt hay không, vì như thế nghĩa là mình không có một hệ thống kiến thức thật vững.

Mình cứ phải tin rằng mình đang tiếp tục. Mình chắc là sẽ cần thực sự ngồi lại với hệ thống kiến thức mình học được ở ASOD để reflect và thực sự suy nghĩ xem mình đã học được những gì, những gì thì giúp mình và có ý nghĩa với mình. Mình hôm nọ mới hứa với Rùa vụ Kennedy School, phải cố gắng bao nhiêu mới đủ cho cuộc đời này? Với đầy những sợ hãi, khi nào thì mình đủ?

Bãi khoá, mình & họ

Hôm nay mình bãi khoá. Vừa rồi, ròng rã trong nhiều tháng, mình đi qua những giai đoạn khác nhau của việc hình thành nhân cách, việc phô bày bản thân ra với người khác và việc công kích chính mình. Vì lúc nào cũng nghĩ về bản thân “vò võ” như thế, nên trải nghiệm này với mình, vừa empowering, nhưng cũng vừa painful.

Khi mình phô bày chính mình, mình biết mình có tác động đến xung quanh đến đâu, không ở đâu. Mình có thêm động lực để từ tốn đi con đường ngày càng một trải rộng trước mắt. Mình biết mình đi tiếp là đi được, đi xa, mình ham muốn dấn thân, thử sức. Một mặt khác, mình sợ hãi con người, mình phải tin quá nhiều. Nếu không tin, mình cũng không thể tiếp tục đi. Vì tất nhiên không thể làm những việc mình muốn làm một mình. Phải dựa vào tinh hoa của người khác. Mình trân trọng chiêm ngưỡng tinh hoa của người khác; việc này tự nhiên hơn rất nhiều việc mình chia sẻ, giãi bày, khiến người khác hiểu mình, cảm thông với người khác. Câu hỏi có lẽ là: Tại sao mình chỉ muốn một chiều – mình tác động đến người khác, còn chiều ngược lại thì không? Mình sợ đau à? Cái này không chắc. Cái mình chắc hơn là mình sợ mình hèn, mình sợ mình không dũng cảm.

Vì mình sợ mình hèn và không dũng cảm nên cứ thấy khó thì mình lao vào. Mình thách bản thân phải lao vào; trong lòng tự nhủ, làm việc mày khó và mày sợ thì mày mới lớn được chứ, mới học được cái gì đấy chứ, rồi thì, người khác làm được chả lẽ mày không làm được.

Hôm kia, bác Giang bảo là: Đi Bhutan làm bác lấy lại niềm tin với con người. Càng giãi bày và cọ xát với con người, mình càng thấy mệt mỏi. Ai đó có thể bảo họ sống giữa nhiều người thấy chan hoà. Có lẽ không phải mình. Phải chăng bác Giang cũng đã từng mất niềm tin vào con người rồi?  Mình nghĩ nhiều đến các nhân vật chính của Haruki Murakami đôi khi, là một tinh cầu quay theo quỹ đạo của chính nó.

Hôm nay mình bãi khoá bởi vì, làm việc đâu phải cứ chăm chăm vào công việc đâu. Là mối quan hệ con người với con người, hai / những con người đầy khiếm khuyết: mình và Trinh, mình và Koun, mình và dự án Siem Reap, mình và Vannak Neng, mình và dự án M2R, mình và Xù, mình và Hoèn, mình và mẹ, mình và Phong, mình và tất cả những người mình chưa trả lời fb msg, mình và Chu, mình và Nam Phương, mình và Hoèn, mình và họ.

Khi đặt mình với người khác, mình hay bị người khác và nguy hiểm hơn là mình tự đâm mình, mình tự cho rằng mình egocentric, cái tôi quá bự, có làm nó nhỏ bớt được không? Mình cũng tự bảo bản thân phải bao dung hơn với chính mình. Nhưng sự thật ở đời cứ bảo với mình kiểu kia, rằng kết nối nhiều hơn nữa đi, đừng chỉ chăm chăm vào công việc và bản thân như thế.

Vậy đấy.

Con của mẹ nuôi dậy ra

Sáng nay nhân việc mình hôm qua mệt quá nên để xe qua đêm ở Ngoại thương, mới mè nheo để mẹ tiện đường đi làm chở qua. Đêm qua 10 giờ mẹ với Phong cũng mới về từ Nha Trang, trong chuyến đi thoát hiểm của hai bọn họ kéo dài 4 ngày.

Mẹ nghe loáng thoáng đã lâu rằng đi du học thì điểm trên lớp phải cao. Kỳ này Phong được “có” 8.9 trung bình môn trong đó Lý có “nguy cơ” được vào đội tuyển quốc gia (5 hay 8 đứa Lý 1), Anh với Toán điểm cao nhất lớp; điểm các môn còn lại chắc là lẹt đẹt. 8,9 so với lớp nó chắc cũng có tầm chục đứa khác “ị lên đầu” (nói như ngôn ngữ của bố mình).

Mẹ bảo từ lúc biết điểm tổng kết về Phong bức xúc lắm, bảo cái bọn ở lớp là “mua điểm”. Tại một ngôi trường nhiều danh lắm tài lắm tật mà mình không tiện nhắc tên, chuyện đi du học bằng được coi như là trọng số không chỉ của các bé học sinh mới lớp 10 mà còn của các bậc phụ huynh. Bậc phụ huynh nhà mình thì còn mới toe với ngành này, lơ nga lơ ngơ, thấy phụ huynh nhà người ta đi “chạy” điểm cho con nên cũng đâm sốt ruột.

Mẹ thấy Phong bức xúc vậy, mới hỏi: “Thế bây giờ mẹ không xin bằng tiền mà xin bằng tình cảm thì con có đồng ý không?” Mẹ vừa kể vừa cười hềnh hệch, Phong nhất quyết không. Mình nghe xong thấy vừa đắc trí, vừa tự hào, mình bảo mẹ: “Đấy, đấy là những đứa con của mẹ đấy. Mẹ nuôi dậy ra như thế mà!”

Vấn đề ở đây là lúc nào mẹ cũng dậy bọn mình làm người ngay thẳng, lơ ngơ không những là vì thấy phụ huynh “nhà người ta” lo cho con cái họ từng tí một, mà lơ ngơ còn vì phải cân nhắc đắn đo với chính những giá trị của mẹ. Mình nhớ từ hồi bé, mẹ vẫn hay kể mình mẹ vươn lên nhờ khả năng như thế nào, xung quanh người ta chạy chọt ra sao, đằng sau câu chuyện vẫn là niềm tự hào về sự ngay thẳng trong khi đối diện với các vấn đề ở đời. Nghe lý thuyết thế nhưng nó hằn khá sâu vào nếp sống và nếp nghĩ của mình. Bản thân mình biết, mình trọng cái thật ở đời, cái thực lực và đến bây giờ là công lý và công bằng là do ảnh hưởng bởi mẹ từ lâu.

Rộng hơn, mình nghĩ đến cái dilemma mà mẹ, cả Phong và mình phải đối diện: Sống trong một xã hội mà không thực sự trọng merit, “đi đêm” là cách người khác và số đông vẫn làm để tiến thân. Mình biết là mẹ thấy bất công cho Phong, vì thế mẹ nghĩ cũng nên làm gì đấy để năng lực của Phong đươc đánh giá đúng hơn. Tại sao con người khác thì được nâng điểm, còn con mình dù sức học bằng con họ, mà lại chỉ đứng top dưới? Khi mà nghĩ như thế, việc làm gì đấy của mẹ “chỉ còn là” cũng đi vào con đường xin nâng điểm ấy: chả nhẽ phụ huynh khác làm được mà mình không làm được? Đi vào suy nghĩ, không làm như người ta thì thiệt cho con mình. Mình có thể hiểu được điều này.

Nhưng liệu có thực sự là “chỉ còn là” không? Có còn cách nào khác hay không?

Hôm nọ, anh Bình Lê nói với ASOD: Cải cách giáo dục vẫn chưa làm được vì sinh viên ít bức xúc quá, và không tự lên tiếng. Ban đầu mình thấy vế đầu đúng, vế hai  đúng. Nhưng bây giờ, mình thấy vế đầu chưa đúng. Mình thấy có bức xúc mà, mình ở trong chăn mình biết. Chỉ là chẳng ai buồn đi đấu tranh thôi: nghĩ rằng sống yên phận cho mình để làm được những điều họ muốn. Mà họ không biết rằng tất cả những sự im lặng ấy, cũng đồng thời tiếp tay cho những điều bất công tiếp theo mà họ sẽ vẫn phải sống chung. Em mình còn hai năm nữa mới học xong ở cái trường ấy, tức là còn tầm 4 cái học kỳ nữa để “sống chung với lũ”, sống với những bất công như thế. Mình có nên làm gì không?

Khi đến gặp cô chủ nhiệm lớp Phong, cô ấy hỏi mẹ mình là thế có định cho con đi du học không. Mẹ mình (chắc là bẽn lẽn, kèm ngập ngừng) bảo: “Nói thực với cô là nhà cháu không có khả năng đi tự túc mà phải dựa vào năng lực của cháu. Tất nhiên là vẫn có hỗ trợ.”

Instead of cursing the darkness, light a candle. 

Nói chung là rất thương. Mà chưa nghĩ ra cách làm thế nào cho trúng, cho hiệu quả.